Enerji Hukuku// Av.Ömer MÜSLÜMAN

Enerji Hukuku Droit de l'Energie Energy Law
Enerji Hukuku

Bu alandaki uzmanlığımız elektrik santrali projeleri ile su temin projelerinin yanı sıra doğalgaz, petrol ve madenlere ilişkin her türlü ticari faaliyeti kapsamaktadır. Enerji sektöründe faaliyet gösteren pek çok üreticiye, doğal gaz ve enerji tedarikçileri ile pazarlamacılarına, boru hattı şirketlerine, yatırımcılara, kamu kurumlarına ve daha pek çok tüzel kişiye yapılanma, finansman, düzenleyici kurum onayı, güç ve enerji projelerinin yürütülmesi, yasal düzenlemeler ve yargılama konularında hizmet sunmaktayız.

Ayrıca, bağımsız enerji üreticileri ile pazarlamacı ilişkileri, doğal gaz piyasasındaki yeni düzenlemeler ile liberalleştirme gibi birçok hukuki ve ticari konuda da müvekkillerimize hizmet sağlamaktayız.

Doğal kaynaklara ilişkin konular, her zaman için çalışmalarımızın ayrılmaz bir parçasını oluşturmuştur. Maden alanında avukatlarımız, petrol, doğal gaz ve diğer madenlerin arama, geliştirme ve üretim faaliyetlerine ilişkin olarak gerekli sözleşmeleri hazırlamak da dâhil olmak üzere her türlü hukuki desteği sağlamaktadır.

 

            Elektrik ve doğal gaz piyasasının özelleştirilmesinden önce elektrik ve doğal gazın kaynaktan üretilip yahut yurt dışından ithal edilip son kullanıcıya iletilmesine kadar tek piyasa aktörü olarak dikey yapılanmış kamu tüzel kişileri rol oynamaktaydı. Doktrinde o dönemde sistem kullanıcıları arasında imzalanan sözleşmeleri enerji sağlama sözleşmeleri olarak formüle edilmekte, müşteriye doğal gaz sağlama sözleşmeleri olarak formüle edilmekte, müşteriye doğal gaz sağlamanın satış sözleşmesi mi, hizmet sözleşmesi mi yahut istisna sözleşmesi mi teşkil ettiği tartışma konusu olmaktaydı.

           Günümüzde özelleştirmeyle birlikte üretim, iletim, dağıtım, depolama, ithalat, toptan satış süreci ayrışmış, toptan satış lisansı elde edebilen şirketlerle özel bir takım müşteriler arasındaki ilişkiler de dahil olmak üzere sistem kullanıcıları ve nihayet son kullanıcılar arasında beliren hukuki ilişkiler çeşitlenmiştir. Örneğin, artık Doğal Gaz Piyasası Kanunu teslim, taşıma ve satış sözleşmelerinden söz edilmektedir.

         Elektrik Piyasası ve Doğal Gaz Piyasası Kanunlarında, piyasada faaliyet gösteren kişiler arasında yapılabilecek çeşitli sözleşmelere yer verilmiştir. Düzenlemeler, bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları, iletim kontrol anlaşmaları, yan hizmetler anlaşmaları, enerji alım ve enerji satış anlaşmaları, elektrik alım satımı veya kapasite alım satımına ilişkin anlaşmalar, dağıtım ve iletim anlaşmaları öngörmektedir. Kanunlarda yer alan bu sözleşmelerin tamamının burada açıklanmasına imkan olmamakla beraber, ‘enerji alım ve satış anlaşmaları’ ile Kanunda yer alan ‘ikili anlaşma’ kavramları üzerinde kısaca durulmasında fayda bulunmaktadır. Kanunun tanımlar maddesine göre enerji alım ve enerji satış anlaşmaları, ‘Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketinin; mevcut sözleşmeler kapsamında TEAŞ’dan ve TEDAŞ’DAN devralacağı anlaşmalarla Kanunun 2 nci maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendinin (1) numaralı alt bendi kapsamında Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt  Anonim Şirketi tarafından imzalanabilecek anlaşmaları’ ifade etmektedir. Aynı maddeye göre ikili anlaşmalar ise, ‘gerçek ve tüzel kişiler arasında özel hukuk hükümlerine tabi olarak, elektrik enerjisi ve/veya kapasitenin alınıp satılmasına dair yapılan ve Kurul onayına tabi olmayan ticari anlaşmaları’ ifade etmektedir.  Esas itibariyle bu iki sözleşme de aynı konuda yapılmamaktadırlar. Anca aralarında önemli farklılıklar da mevcuttur. Nitekim, ikili anlaşmalar EPDK’nun onayına tabi bulunmamaktadır.  İkili anlaşmalarda alıcının amacı elektriğin tekrar satılması ise burada bir toptan satış anlaşması söz konusu olacakken, alıcının amacı elektriği kendisi tüketmek ise serbest tüketiciye yapılan satış söz konusu olacaktır.

         İletim şirketleri ile ithalatçı şirket, toptan satış şirketi, üretim şirketi, ihracatçı şirket arasında imzalanan taşıma sözleşmeleri ile doğal gazın sistem kullanıcıları arasında taşınması sağlanmaktadır.

       Teslim sözleşmeleri ise iletim şirketlerinin kendi aralarında yahut depolama şirketleri, serbest tüketiciler veya üretim şirketleriyle imzaladıkları gazın sistem kullanıcıları arasında devir teslimini konu alan sözleşmelerdir.

       Depolama şirketleri ile imzalanan sözleşmeler için kanun bir tanım yapmamıştır. Ancak bunu ücret mukabilinden sistem kullanıcıları ile yapılan kira sözleşmesi olarak düşünmek doğru olur.

        Elektrik ve gazın toptan satışı yahut şehir içinde dağıtımı ise kanunda satış sözleşmesi olarak nitelendirilmiştir. Aynı şekilde serbest tüketici olan organize bölgeleri ve onun müşterileri arasında da satış sözleşmeleri kurulmaktadır.

       Enerji sağlama sözleşmeleri, enerjinin üretiminden ithalat, toptan satış, iletim, dağıtım ve perakende satış aşamalarının tamamını kapsayan bir deyim olarak kullanılmaktadır. Bu anlamda mümkün olduğu ölçüde ağırlıkları farklı olsa da bu sözleşmeler değerlendirilmiştir.

        Özelleştirme sonrasında elektrik alım satımı, ikili anlaşma ile perakende satış sözleşmesini ifade eder şekilde kullanılmaktadır. Buna karşılık şebeke hizmetleri deyimi ile bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarını ifade etmektedir.